Kripto para sektöründe son dönemde sert düşüşler yaşanıyor. Bu kötü süreç ise 10 Ekim günü lider kripto para birimi Bitcoin‘in (BTC) ve altcoin‘lerin büyük düşüş yaşamasıyla başladı. O günden beri kripto para birimleri tam anlamıyla arzulanan yükselişleri gerçekleştiremedi.
Bazı kripto para yatırımcıları ise 10 Ekim gecesindeki çöküş ile dev borsa Binance‘i bağdaştırıyor. Popüler borsaya ve kurucu CZ‘ye tepkilerin artması, Binance’i odak noktası haline getirdi.
Geçtiğimiz dakikalarda ise Binance borsası 10 Ekim gecesindeki çöküşe ilişkin bir açıklama yayınladı. Çöküşün Binance ile ilgili olmadığını söyleyen ekip, aşırı kaldıraçlı pozisyonlardan kaynaklandığını vurguladı. İşte Binance’in son paylaştığı detaylı çöküş raporu:
“10 Ekim 2025’te kripto piyasası bir makro şok yaşadı.
Bazıları suçu Binance’teki bir aksaklığa bağlasa da gerçek tablo şuydu: Aşırı kaldıraçlı pozisyonlardan kaynaklanan zincirleme likidasyonlar, piyasa yapıcıların risk kontrolleri nedeniyle likiditenin çekilmesi ve Ethereum ağındaki yoğunluk nedeniyle transferlerin gecikmesi bu süreci tetikledi. Bu yazıda, tam şeffaflık için gerçekleri paylaşıyor ve platformumuzun zorlandığı noktaları açıkça kabul ediyoruz.
Makro Zemin
- Ticaret savaşına ilişkin manşetlerin ardından küresel finansal piyasalar sert düştü; neredeyse tüm varlık sınıfları etkilendi. Aylar süren yükselişin ardından ekim başında yüksek kaldıraç taşıyan kripto piyasası özellikle kırılgandı. Türevlerde pozisyonlar rekora yakın seviyedeydi; BTC vadeli işlemleri ve opsiyonlarında açık pozisyon 100 milyar doların üzerindeydi. Zincir üstü veriler, Bitcoin sahiplerinin çoğunun kârda olduğunu gösteriyordu—şok anında hızlı kâr realizasyonu ve zorunlu kaldıraç azaltımı için elverişli koşullar vardı.
- Etkiler kriptoyla sınırlı kalmadı: ABD hisse senedi piyasaları o gün yaklaşık 1,5 trilyon dolar değer kaybetti; S&P 500 ve Nasdaq son altı ayın en büyük günlük düşüşlerini yaşadı ve 150 milyar dolar civarında sistemik likidasyon gerçekleşti.
Aşırı Oynaklık Piyasa Yapıcıların Risk Kontrollerini Tetikledi
- Satışlar hızlandıkça, aşırı fiyat hareketleri piyasa yapıcıların algoritmik risk kontrollerini ve devre kesicilerini devreye soktu; envanter yönetimi ve risk azaltımı başladı. Bu, yüksek volatilitede beklenen bir davranış olsa da geçici olarak emir defterlerinden likidite çekilmesine yol açtı.
- Kaiko verilerine dayanan emir defteri derinliğine göre (Şekil 1), bazı borsalarda BTC likiditesi birçok seviyede sıfıra yakındı—Binance, Crypto.com ve Kraken dışında, büyük borsaların çoğunda %4 fiyat aralığında neredeyse hiç alış emri yoktu. Bu incelme, her ek zorunlu satışın fiyatı normalden daha fazla oynatmasına neden oldu. Ayrıca borsalar arası risk yönetimi ve arbitraj da aksadı.
Ağ Yoğunluğu
- 10 Ekim’deki ani düşüşü ağırlaştıran bir diğer unsur, Ethereum ağındaki yoğunluk oldu. Gas ücretleri tek hanelerden zaman zaman 100 gwei’nin üzerine çıktı; blok onayları gecikti. Bu durum, arbitrajı ve platformlar arası akışları yavaşlattı. Zaten ince olan piyasada spread’ler açıldı, pozisyon dengeleme zorlaştı ve kısa süreli bir likidite boşluğu oluşarak fiyat dalgalanmaları büyüdü. Satış baskısı azalıp piyasalar dengelenene kadar, likiditeyi ihtiyaç olan yerlere taşımak güçtü.
Piyasalar Genelinde Etkiler
- En ince piyasalarda, küçük emirler bile emir defterini etkileyerek grafiklerde keskin “fitiller” oluşturdu. Mekanik satışlar ve zorunlu likidasyonlar hareketleri büyüttü; yavaşlayan arbitraj ve platformlar arası transferler geçici fiyat farklarını artırdı. Bazı sabitli veya türev token’lar, referans değerlerinden kısa süreliğine koptu—aynı streslerin yansımasıydı: ince likidite, hızlı akış ve geciken sermaye hareketleri.
- 10 Ekim sapması, sistemik ve makro kaynaklı bir riskten kaçış hareketiydi. Bununla birlikte, Binance platformunun bazı bölümlerinin aşırı koşullar altında geçici olarak zorlandığını kabul ediyoruz; etkilenen kullanıcıları tazmin ettik ve korumaları güçlendirdik.
- Önemle belirtelim: Binance’e özgü sorunlar ani düşüşe neden olmadı. En yüksek oynaklık 21:10–21:20 UTC arasındayken, günün likidasyonlarının yaklaşık %75’i, sıkça konuşulan üç token’daki (USDe, BNSOL, WBETH) depeg olayının 21:36 UTC’de yaşanmasından önce gerçekleşmişti. Bu zamanlama, asıl kaldıraç çözülmesinin 20:50 UTC’de başlayan makro şok sırasında, emir defterleri incelirken hızlandığını gösteriyor.
- Bu da ana itici gücün piyasa genelinde riskten kaçış ve likidasyonların birbirini beslemesi olduğunu; platforma özgü anomaller olmadığını teyit ediyor. Binance’in eşleştirme motoru, risk kontrolleri ve takas sistemleri boyunca kesintisiz çalıştı.
İki Olayla İlgili Bulgularımız
Olay 1: Varlık transfer alt sisteminde yavaşlama (21:18–21:51 UTC)
- Satışların zirvesinde, dahili varlık transfer alt sistemimiz yaklaşık 33 dakika yavaşladı. Bu durum, Spot–Earn–Futures arasında bazı fonların taşınmasını etkiledi. Çekirdek eşleştirme, risk kontrolleri ve takas çalışmaya devam etti; aksaklık yalnızca transfer yolu ile sınırlıydı. Az sayıda kullanıcıda, arka uç çağrıları başarısız olduğunda bakiyelerin UI’da “0” görünmesi söz konusu oldu; bu gösterim sorunu olup fon kaybı yoktu.
- Kök neden: Yoğun yük altında ortaya çıkan, varlık veritabanına yapılan sık okuma içeren bir performans gerilemesi. Sık çağrılan bir API’de etkin önbellek yoktu ve doğrudan veritabanından okuyordu. Trafik normalin 5–10 katına çıkınca bağlantılar doldu, iş parçacıkları bağlantı beklerken birikti ve zaman aşımı etkisi yayıldı. Önceki bir bulut sağlayıcı sürüm yükseltmesi, bu sorgu için yerleşik sorgu önbelleğini de kaldırmıştı.
- Giderim: 21:18–21:51 UTC penceresinde etkilenen tüm uygun kullanıcılar sistem kayıtlarına göre tam tazmin edildi. Kalıcı çözüm olarak önbellekleme ekliyoruz, veritabanı kapasitesi ve replikaları artırıyoruz, bağlantıları optimize ediyoruz, kritik işlevleri ayırıyoruz ve UI yedeklerini iyileştiriyoruz.
Olay 2: USDe, WBETH ve BNSOL endeks sapmaları (21:36–22:15 UTC)
- Emir defteri derinliği genel piyasada incelip zincir üstü yoğunluk borsalar arası dengelemeyi yavaşlatınca, bu üç token’ın endeksleri beklenenden anormal saptı. İnce yerel likidite, hızlanan likidasyonlar ve yavaş çapraz akışlar, stres anında yerel fiyatların endekste fazla ağırlık kazanmasına yol açtı.
- Kök neden: Endeks girdileri kendi emir defterlerimize fazla ağırlıklıydı ve özellikle wrapped/staked token’larda temel referans değerlere yeterince sabitlenmemişti; ayrıca hızlı ve ince piyasada aykırı/deviayon korumaları yeterince sıkı değildi.
- Giderim: Dengeleme sırasında parametreleri sıkılaştırdık ve bu üç token için endeks metodolojisi güncellemesini başlattık. Tüm etkilenen kullanıcılar tam tazmin edildi.
K-line (mum) görüntüleme
- 12 Ekim (UTC)’de, K-line grafiklerinin fiyat verisini daha iyi göstermesi için bir ön yüz güncellemesi duyurduk ve uyguladık. Aşırı düşük likidite döneminde ATOM/USDT ve IOTX/USDT’de görülen $0 fitili, yoğun satış baskısı altında sistemin 2019’dan kalan eski alış emirlerini eşleştirmesiyle oluşan tek seferlik bir mumdu. Bu UI ayarlaması, gerçek işlem verisini veya API bilgilerini etkilemedi. Topluluk geri bildirimi üzerine güncellemeyi geri aldık. Binance gerçek işlem ya da tarihsel verilerle asla oynamaz.
Önce Kullanıcı
- Teknolojik iyileştirmelere ek olarak, 22 Ekim 2025 itibarıyla, yukarıdaki iki olaydan etkilenen uygun kullanıcıların tamamını tazmin ettik ve 328 milyon doların üzerinde kredi sağladık.
- Daha önce duyurulduğu üzere, Binance 14 Ekim’de Together Initiative’i başlattı: Platform sorunlarından doğrudan etkilenmeyip ani düşüşten zarar gören kullanıcıları desteklemek için 300 milyon dolarlık takdirî iyi niyet programı ve piyasa koşullarından ağır etkilenen kurumsal katılımcıların operasyonlarını istikrara kavuşturmak için 100 milyon dolarlık düşük faizli kredi fonu.
- Binance, kullanıcı korumasını ve sektörün sağlıklı, uzun vadeli gelişimini önceliklendirmeye; bu hedef doğrultusunda yatırım yapmaya ve inşa etmeye devam edecektir.”
*Son gelişmeler için bizi takip etmeye devam edin!

Fatih yürek öldü